Wie het ondertussen al voelt kriebelen, kan aan de slag met de volgende voorbeelden. We hebben die al bij verschillende doelgroepen getest, van leerlingen in het regulier en buitengewoon onderwijs tot een bende volwassenen. Alle activiteiten kunnen gemakkelijker of moeilijker gemaakt worden door meer eenvoudige of complexere materialen en technieken te gebruiken, vraagstukken weg te laten of toe te voegen en tijdens de activiteit zelf de leerlingen op maat te ondersteunen. Maak er dus vooral je eigen verhaal van!

Nog even dit: bijna alle opdrachten zijn snel in te passen in STEM- of muzische vakken, maar daag jezelf uit! De Kartonnen Stad kan bijvoorbeeld zonder veel problemen een plek krijgen binnen geschiedenis of aardrijkskunde...

Windturbine en parachutes (zwaartekracht, weerstand, aerodynamica)

De windturbine hebben we bij de introductie al uitvoerig besproken, maar het basisidee kan ook ingezet worden bij een opdracht rond parachutes. Een traphal of ballustrade is dan al wat je nodig hebt.

Kartonnen Stad (architectuur, stadsplanning, educatie duurzame ontwikkeling)

Bij een tinkeractiviteit zoals de Kartonnen Stad laat de leerkracht de leerlingen eerst de materialen verkennen terwijl de bouwplaats al hier en daar gevuld staat met creaties: een toren, een gebouw of twee, een brug. De leerlingen gaan zo sneller gericht creëren: het lijkt haast onweerstaanbaar om mee te bouwen aan de protostad die er al staat. Wanneer het bouwplezier op volle kracht draait, daagt de leerkracht de leerlingen verder uit: de introductie van nieuw materiaal of aanhechtingsmiddel, een monster dat opduikt en de stad dreigt te vernielen of een speelgoedfiguurtje dat graag op een bepaalde plaats in de stad wil wonen, maar nog geen onderdak heeft.

Deze activiteit zit niet alleen vol bouwplezier en plastische mogelijkheden, maar is ook een interessante manier om kinderen wegwijs te maken in de opbouw en de organisatie van een stad of verblijfplaats. Zo worden ze gestimuleerd om na te denken wie er woont en hoe ze er hun dagen slijten. Deze opdracht is ook geschikt om duurzaamheidsvraagstukken aan bod te laten komen: hoe zorgen we bijvoorbeeld voor straatverlichting zonder het milieu te vervuilen? En hoe gaan we om met verkeer in de stad? Kortom: tinkeren met (de optie tot) een portie maatschappelijke duiding. 

Draaidozen en automata (overbrengingen)

Draaidozen bouwen vormt een pittige activiteit met veel trail-and-error, maar als alles op zijn pootjes terechtkomt, is de succeservaring er eentje om in te kaderen. Het basisidee: je propt een doos vol tandwielen, riemen en andere soorten overbrengingen, waardoor er met een eenvoudige draai aan een hendeltje bovenop de doos iets zal bewegen. Perfect om op een speelse manier aan mechanica te werken. Maar het hoeft daar niet te stoppen. De automata kunnen een aanzet zijn voor een opdracht creatief schrijven, waarbij leerlingen een kortverhaal ontwikkelen geïnspireerd door hun draaidozen. 

Knikkerbanen en kettingreacties (overbrengingen, kracht, actie-reactie)

De knikkerbaan is een tinkerklassieker: breed inzetbaar, schaalbaar qua complexiteit en grootte, sterk leerlinggestuurd en snel uitbreidbaar. Met een hoop oude buizen, strandspeelgoed, een resem plankjes of gootjes en een lege muur, trap of tafel kom je al heel ver. Deze activiteit is een mooie instap voor het verhogen van de technische vaardigheden van leerlingen, helpt wetenschappelijk inzicht met betrekking tot overbrengingen en energie op te bouwen en is vooral erg prikkelend. De knikkerbanen en kettingreacties kunnen ettelijke meters lang en hoog worden, waarbij de kinderen als heuse ingenieurs en oplossingbedenkers optreden. 

Tekenrobots en krabbelmachines (eenvoudige stroomkringen)

Krabbelmachines zijn eenvoudige constructies waarmee je snel met leerlingen aan de slag kunt. Het basisprincipe is een elektrische kring die een klein trilmotortje van stroom voorziet. Die trilmotor maak je makkelijk zelf met een kleine elektromotor: experimenteer met verschillende materialen aan de draaias om de motor te laten trillen. Je kunt hiervoor tape, klei, hout, een oude moer of een stevige klodder lijm gebruiken. Wat gebeurt er wanneer de motor begint te trillen met een klein gewicht ten opzichte van een groot gewicht? Wat gebeurt er wanneer de lengte van het materiaal of de oriëntatie van het stukje verandert? Wanneer je de motor aan een plastic potje, deksel of oud stuk speelgoed bevestigt, zal het hele object dansend meetrillen. Je kunt nog een aantal stiften aan het potje bevestigen, op zoek gaan naar de meest nerveuze manier van bewegen en... tekenen maar!

Muziekinstrumenten (klank, musiceren)

Een leuke activiteit om vanuit de eigenschappen van het materiaal zelf te vertrekken: we gaan al snel trommelen of roffelen met buizen of plastic potten, maar ook snaarinstrumenten zijn eenvoudig in elkaar te stoppen. De variatie tussen die ritmische en melodieuze instrumenten is meteen de start van een muzisch ontdekproces waar de deelnemers samen soundscapes of zelfs echte songs in elkaar kunnen puzzelen.

Toyhacking (aanhechtingsmethodes, vorm en textuur, eenvoudige stroomkringen)

Opnieuw een activiteit waar je alle kanten mee uitkan. We hebben al versies uitgetest waar we enkel met oude knuffels aan de slag gingen en de deelnemers een nieuw dier lieten ontwerpen, en zijn al stapjes verder gegaan waarbij de leerlingen met motortjes, ledjes en batterijen de beesten lieten bewegen, oplichten of lawaai lieten maken. Voor oudere groepen is circuit bending een fijne: oude stukken speelgoed die geluid maken opengooien en op zoek gaan naar waar je al dan niet kan kortsluiten om zo de vreemdste geluiden te produceren. Hier en daar een drukknop of pot tussen solderen, en je krijgt een resem knotsgekke geïmproviseerde synthesizers.

Mode (vorm, kleur, textuur)

Mode is het perfecte tinkeronderwerp! Met oude stof of kleren, tape, ijzerdraad, touw en wat verrassendere materialen als plastic zakjes, krantenpapier of resten PMD kunnen deelnemers in een mum van tijd zichzelf omtoveren in vreemde wezens of hypergestileerde stijliconen, met zelf in elkaar gebokste sneakers en een hoofddeksels met gekke extra functies. Naald en draad zijn hier soms zelfs niet eens nodig, focus de groep maar volledig op het verassende, spannende en grappige wereldje van de fashionista!

Upcycling (aanhechtingsmethodes, eenvoudige stroomkringen, vorm, kleur)

Veel van de activiteiten vertrekken vanuit eenvoudig, goedkoop materiaal. En, in alle eerlijkheid, afval. Jammer genoeg vliegt na een tinkersessie veel van dat materiaal terug in de recyclagecontainers. Als we gaan upcyclen, maken we de vuilbak net wat leger door al wat afgedankt en verloren leek, een compleet nieuwe functie te geven. PMD en oude resten hout? Met een warmteblazer combineren we de twee en maken we coole meubeltjes. Boomstronken en lege potjes? Wat gericht onderzoek en je vind al snel de spelregels voor een bijenhotel. En al die oude speakers zijn nog best ok eens je die een nieuw jasje geeft!